Μια νέα διεθνής επιστημονική μελέτη, με επικεφαλής τη Δρ Ανεζίνα Σολωμονίδου του Ελληνικού Κέντρου Διαστήματος (ΕΛΚΕΔ) και με συν-συγγραφέα τη Δρ Αθηνά Κουστένη, μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του ΕΛΚΕΔ, εντόπισε ορισμένες από τις πιο υποσχόμενες υποψήφιες περιοχές κρυοηφαιστειότητας στον Γανυμήδη, τον μεγαλύτερο δορυφόρο του Δία. Οι περιοχές αυτές αποτελούν σημαντικούς στόχους για μελλοντικές παρατηρήσεις από την αποστολή Jupiter Icy Moons Explorer (JUICE) του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA).

Η μελέτη, με τίτλο «Potential Cryovolcanic Regions on Ganymede: A Priority Target for JUICE», έγινε δεκτή προς δημοσίευση στο επιστημονικό περιοδικό Planetary Science Journal με συγγραφική ομάδα ερευνητών από την Ελλάδα, τη Γαλλία, την Ιταλία, τη Γερμανία, τις ΗΠΑ, την Τσεχία, καθώς και από διαστημικούς οργανισμούς όπως η ESA και το Jet Propulsion Laboratory της NASA.

Ο Γανυμήδης θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους «ωκεάνιους κόσμους» πέρα από τη Γη, καθώς κάτω από τον παγωμένο φλοιό του εκτιμάται ότι υπάρχει ένας βαθύς υπόγειος ωκεανός. Χρησιμοποιώντας επανεπεξεργασμένα δεδομένα από το φασματόμετρο NIMS της αποστολής Galileo της NASA, η ερευνητική ομάδα μελέτησε ασυνήθιστες επιφανειακές κοιλότητες και δομές που ενδέχεται να συνδέονται με κρυοηφαιστειότητα, δηλαδή την ανάδυση υλικών πλούσιων σε νερό και πτητικά συστατικά αντί για λάβα. Μεταξύ των πιο ισχυρών υποψήφιων περιοχών που αναγνωρίστηκαν περιλαμβάνονται τέσσερις συγκεκριμένες paterae, δηλαδή κοιλότητες που πιθανόν λειτουργούσαν ως κρυοηφαιστειακά στόμια μέσω των οποίων παγωμένο υλικό αναδυόταν στην επιφάνεια του Γανυμήδη. Ο εντοπισμός τέτοιων περιοχών είναι ιδιαίτερα σημαντικός για την αστροβιολογία, καθώς ο κρυοηφαιστεισμός μπορεί να μεταφέρει υλικό από τον υπόγειο ωκεανό προς την επιφάνεια, προσφέροντας σημαντικές πληροφορίες για τη χημική σύσταση και την πιθανή κατοικησιμότητα αυτών των παγωμένων κόσμων.

Η έρευνα αναδεικνύει επίσης τη σημασία των μελλοντικών παρατηρήσεων από τα όργανα της αποστολής JUICE, και ιδιαίτερα από το φασματόμετρο MAJIS και την κάμερα JANUS, για να διαπιστωθεί αν τα χαρακτηριστικά αυτά σχετίζονται πράγματι με κρυοηφαιστειακή δραστηριότητα.

Η Δρ Σολωμονίδου δήλωσε: «Ο Γανυμήδης είναι ένας από τους πιο συναρπαστικούς κόσμους του Ηλιακού Συστήματος. Η κατανόηση πιθανής κρυοηφαιστειακής δραστηριότητας μπορεί να μας βοηθήσει να καταλάβουμε καλύτερα πώς εξελίσσονται οι ωκεάνιοι κόσμοι και αν μπορούν να φιλοξενήσουν συνθήκες κατάλληλες για ζωή.»

Η αποστολή JUICE, η οποία εκτοξεύθηκε το 2023, είναι η πρώτη αποστολή μεγάλης κλάσης της ESA αφιερωμένη στην εξερεύνηση των παγωμένων δορυφόρων του Δία και αναμένεται να φτάσει στο σύστημα του Δία το 2031. Η συγκεκριμένη μελέτη αντικατοπτρίζει τη διαρκώς αυξανόμενη συμμετοχή Ελλήνων επιστημόνων σε μεγάλες διεθνείς αποστολές πλανητικής εξερεύνησης και αναδεικνύει τον ρόλο του Ελληνικού Κέντρου Διαστήματος στις επιστημονικές δραστηριότητες της ESA.